Waarom de opstelling van uw bureau van invloed is op uw stressniveau op het werk
De plaatsing van het bureau op het werk lijkt een onbelangrijk detail in vergelijking met de echte bronnen van werkstress: de werkdruk, deadlines en de relaties binnen het team. Toch zet de precieze plek waar u uw stoel neerzet, en vooral de richting waarin u zit, een oud psychologisch mechanisme in gang dat bij de meeste inrichtingen volledig over het hoofd wordt gezien.
Dit mechanisme heeft in de omgevingspsychologie een naam: de prospect-refuge-theorie.
Wat uit onderzoek blijkt over de behoefte om te kunnen kijken zonder blootgesteld te worden
De geograaf Jay Appleton heeft deze theorie in 1975 geformuleerd in zijn standaardwerk „The Experience of Landscape“. Zijn conclusie: mensen zoeken instinctief naar plekken vanwaar ze hun omgeving kunnen overzien (het uitzicht), terwijl ze achter zich beschermd zijn (de schuilplaats). Deze reflex vindt zijn oorsprong in een oeroude overlevingsbehoefte: het herkennen van een dreiging voordat deze ons overvalt.
In recenter onderzoek op het gebied van de omgevingspsychologie is deze theorie rechtstreeks toegepast op de voorkeur voor zitplaatsen op de werkplek. Hieruit blijkt dat een plek die zowel uitzicht op de ingang biedt als bescherming van achteren, stelselmatig de voorkeur geniet en als comfortabeler wordt ervaren dan het tegenovergestelde. Deze bevinding sluit aan bij breder onderzoek naar het verband tussen waargenomen controle en stress op het werk: werknemers die hun zitpositie, verlichting of directe omgeving kunnen aanpassen, geven aan minder stress te ervaren dan degenen die op hun werkplek geen enkele speelruimte hebben.
Als je meer wilt weten over de basisprincipes, kun je ons artikel lezen over waarom ergonomie zo belangrijk is op het werk. Daarin worden nog meer concrete manieren besproken om het welzijn op de werkplek te bevorderen.
De gangbare opvatting: een goed afgesteld bureau is voldoende
Veel bedrijven investeren in ergonomisch meubilair – in hoogte verstelbaar, met een aangepaste zitting – zonder zich ooit af te vragen hoe de werkplek in de ruimte is opgesteld. Het resultaat: hele rijen bureaus die naar een muur, een gang of een raampartij zijn gericht, waardoor de ingang van de ruimte in de dode hoek van elke medewerker ligt.
Het meubilair kan op papier perfect lijken. Maar als de persoon die erin zit nooit ziet wie er in zijn gezichtsveld komt, blijft er de hele dag een diepe waakzaamheid bestaan, zonder dat hij zich daarvan bewust is. Het gaat hier niet om het zitcomfort. Het gaat erom wat de hersenen op de achtergrond moeten verwerken terwijl de persoon probeert zich te concentreren.
Hoe kan de uitlijning van een werkplek worden gecorrigeerd?
Plaats het bureau zo dat u vrij zicht hebt op de hoofdingang van de ruimte. Zelfs een hoek van driekwart is al voldoende om het gevoel van blootstelling te verminderen; je hoeft niet recht tegenover de deur te staan.
Zorg ervoor dat de rug van een medewerker niet in de hoofddoorgang staat. Gebieden met veel verkeer versterken deze voortdurende waakzaamheid veel meer dan secundaire wegen.
Gebruik het meubilair om een gevoel van geborgenheid te creëren. Een hoge stoelrug, een lage scheidingswand of een plank achter de werkplek fungeren als beschermende rugleuning, zelfs in een open kantoorruimte.
Laat ruimte over voor aanpassing en afstemming van de functie. De mogelijkheid om zelf de houding aan te passen, versterkt het gevoel van controle, een stressfactor die onafhankelijk van de oriëntatie zelf is aangetoond.
Denk al in de ontwerpfase na over de indeling, en niet pas nadat het meubilair is geplaatst. Zodra de palen zijn vastgezet en vastgezet, wordt het bijstellen van de uitlijning een hele klus, terwijl dit al in een vroeg stadium op een inplantingsplan kan worden geregeld.
Wat Wooh verandert bij de inrichting van uw werkplekken
Bij een inrichtingsproject houdt het interieurarchitectenteam van Wooh al vanaf de plattegrond rekening met dit soort factoren, nog voordat er meubelstukken worden uitgekozen. Het doel is niet alleen om de vierkante meters optimaal te benutten, maar ook om elke werkplek zo in te richten dat er sprake is van daadwerkelijk psychologisch comfort, waarbij rekening wordt gehouden met toegangen, looproutes en zichtlijnen.
Deze aanpak komt terug in de projecten van ons ontwerpbureau, waarbij de indeling altijd voorafgaat aan de keuze van het meubilair. Dit geldt zowel voor een open ruimte als voor een directiekantoor, waar de vraag naar de plaatsing even belangrijk is.
Veelgestelde vragen
Moet je per se met je gezicht naar de deur zitten om stress te verminderen?
Nee, een exacte uitlijning is niet nodig. Een hoek van driekwart, waarbij het beeld in het perifere gezichtsveld valt, volstaat doorgaans om het gevoel van blootstelling te verminderen.
Wat moet je doen als er vanwege ruimtegebrek geen enkele heroriëntatie mogelijk is?
Een onopvallende spiegel, een hogere stoelrugleuning of een laag scheidingswandje achter de werkplek kunnen een door de architectuur van de ruimte opgelegde oriëntatie gedeeltelijk compenseren.
Geldt dit ook voor telewerken?
Ja, hetzelfde principe geldt ook voor een thuiskantoor. De stand van het bureau ten opzichte van de deur van de kamer blijft van belang, ook buiten een zakelijke context.
Hoe weet je of de huidige studierichting echt een probleem vormt?
Een eenvoudig teken: vermoeidheid aan het eind van de dag die niet in verhouding lijkt te staan tot de werkelijke werkdruk, kan wijzen op een fundamentele waakzaamheid die verband houdt met de omgeving, inclusief de oriëntatie.
Bronnen:
A Prospect-Refuge Approach to Seat Preference: Environmental psychology and spatial layout
Appleton, prospect-refuge theory, “The Experience of Landscape”, 1975 — synthèse
